Lịch sử hình thành và phát triển nghề làm mắm ở Phú Quốc 

Nhờ có nguồn cá dồi dào nên việc đánh bắt cá thuận lợi, sản lượng đầu vào nhiều nhưng lượng tiêu thụ lại thấp dẫn đến tình trạng cá bị ươn, khó sử dụng. Người dân Phú Quốc nghĩ ra cách ướp cá với muối vào am sành để bảo quản, kéo dài thời gian sử dụng. Nhận thấy các chuyến cá đánh bắt từ 2-3 tháng mới cập bến khi ướp trong am có mùi thơm và ăn rất ngon, người dân bắt đầu nghĩ đến cách chế biến cá thành nước mắm để làm một loại gia vị làm tăng thêm hương vị cho các bữa cơm gia đình. Nước mắm Phú Quốc ra đời từ đó đến nay đã được gần 200 năm tuổi. 
 
Hiện nay, Phú Quốc có khoảng hơn 100 cơ sở sản xuất nước mắm (hay còn gọi là nhà thùng sản xuất nước mắm). Một số nhà thùng còn trở thành điểm đến du lịch làng nghề hấp dẫn du khách khắp trong và ngoài nước. 
 
Nghề làm nước mắm ở Phú Quốc đã có 200 năm tuổi
Nghề làm nước mắm ở Phú Quốc

Nước mắm Phú Quốc có gì khác biệt?

Để có được loại nước mắm ngon trứ danh, người Phú Quốc phải lựa chọn nguyên liệu chính là cá cơm với hai loại cho ra thành phẩm ngon nhất là Sọc Tiêu và Cơm Than. Các loại cá này khi ủ một năm hoặc lâu hơn sẽ cho hàm lượng đạm cao. Tuyệt nhiện, cá ươn sẽ không được sử dụng để làm mắm vì mắm sẽ không dậy mùi mà không cho  màu sắc đẹp.
Sau khi cá được kéo lên, người dân loại bỏ hết tạp chất, rửa lại bằng nước biển sau đó trộn đều với muối tỉ lệ 2,5-3 cá/1 muối và sau đó bảo quản trong hầm tàu giúp cho cá không bị phân hủy, hàm lượng đạm cao, tránh thối hỏng và giữ nguyên vẹn máu trong thân cá. Loại muối ướp cá cũng phải được lưu kho cất giữ tối thiểu là gần 2 tháng trước khi được đưa vào chế biến.
 
Đặc biệt, nước mắm được ủ chượp trong những thùng gỗ lớn, thùng gỗ này đóng vai trò như một thùng lên men trong sản xuất rượu bia. Trước kia  những chiếc thùng này được làm từ cây bời lời bởi cây này khá mềm, khi ghép lại không có lỗ hở. Tuy nhiên loại cây này ngày càng khan hiếm nên người ta thay thế bằng vên vên và chai, được niền và ghép lại bằng dây song mây.
 
Nước mắm được ủ chượp trong những thùng gỗ lớn
Những thùng gỗ lớn dùng để ủ mắm
 
Thời gian ủ thường kéo dài cả năm, các chượp sẽ cho ra nước mắm thành phẩm nhờ phương pháp kéo rút chuyên nghiệp. Thành phẩm sẽ có màu cánh gián, nâu đỏ đặc trưng, tự nhiên; mùi thơm dịu, vị béo tự nhiên, độ sánh nhất định.
 
Nước mắm màu cánh gián, nâu đỏ đặc trưng, tự nhiên với mùi thơm dịu, vị béo tự nhiên, độ sánh nhất định.
 Nước mắm Phú Quốc có màu nâu đỏ đặc trưng
 
Nguyên liệu tươi ngon, quy trình chế biến kì công đã làm nên thương hiệu nước mắm trứ danh không đâu có được.
 

Kinh nghiệm chọn mua nước mắm Phú Quốc

Tên tuổi nước mắm Phú Quốc nổi tiếng khắp xa gần nên việc mua được khá dễ dàng với hệ thống đại lý khắp cả nước. Tuy nhiên, nếu được tham quan trực tiếp nơi sản xuất, tìm hiểu từng công đoạn làm mắm và tự tay chọn lựa sản phẩm để mua về cho gia đình, người thân thì sẽ vô cùng ấn tượng và ý nghĩa hơn bao giờ hết.
 
Dưới đây là một số thông tin về các nhãn hiệu nước mắm Phú Quốc nổi tiếng mà du khách có thể tham khảo:
 
  • Nước mắm Khải Hoàn: là thương hiệu nước mắm truyền thống nổi tiếng nhất của Phú Quốc với 40 năm tuổi. Nước mắm ở đây được sản xuất hoàn toàn bằng phương pháp truyền thống. Sản phẩm nước mắm Khải Hoàn có 2 loại là nước mắm 40 độ đạm và nước mắm 43 độ đạm.

  • Nước mắm Hưng Thịnh: là thương hiệu nước mắm truyền thống đạt danh hiệu Hàng Việt Nam chất lượng cao trong 11năm liền. 

  • Nước mắm Phụng Hưng - Thương hiệu ra đời vào những năm cuối thập niên 90. Thương hiệu Phụng Hưng giờ đây được công nhận và đánh giá cao về chất lượng sản phẩm

  • Nước mắm Nam Ngư Phú Quốc: Thương hiệu nước mắm Nam Ngư của Masan Consumer là 1 trong 3 thương hiệu được lựa chọn nhiều nhất tại Việt Nam, kết quả được công bố theo báo cáo thường niên “Dấu chân thương hiệu” (Brand Footprint) do Kantar WorldPanel công bố vào tháng 5/2017.

Với hương vị độc đáo, nước mắm Phú Quốc không chỉ là niềm tự hào của người dân xứ đảo nói riêng  mà còn là niềm tự hào của cả dân tộc Việt Nam nói chung, góp phần quan trọng tạo nên những giá trị ẩm thực đậm chất Việt!