Không chỉ là điểm đến tâm linh linh thiêng, đền Cô Tân An còn là một di tích quốc gia tại Lào Cai mang đậm dấu ấn lịch sử văn hóa vùng cao. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn chủ động về lịch trình, chuẩn bị lễ vật phù hợp và có chuyến hành hương thuận lợi khi kết hợp khám phá du lịch Lào Cai.
Giới thiệu về đền Cô Tân An
Đền Cô Tân An là một di tích lịch sử – văn hoá nổi tiếng tọa lạc tại thôn Tân An 2, xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cao (trước sáp nhập là xã Tân An, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai). Ngôi đền được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia vào ngày 28/10/2016.
Đền thờ chính là Công chúa Thượng Ngàn – bà Nguyễn Hoàng Bà Xa, một nhân vật được nhân dân vùng Bảo Hà và Khau Ban suy tôn vì những công lao phò giúp cha là Thần Vệ Quốc Nguyễn Hoàng Bẩy chiêu dụ đồng bào và chống giặc ngoại xâm trong thời kỳ cuối nhà Lê.
Ngôi đền nằm bên bờ hữu sông Hồng, đối diện với đền Bảo Hà, và từ lâu đã trở thành địa chỉ du lịch tâm linh thu hút đông đảo du khách thập phương tới dâng hương cầu bình an, cầu tài lộc, nhất là vào dịp lễ hội ngày 17 tháng Giêng âm lịch hàng năm.
Đền Cô Tân An không chỉ là điểm đến hành hương nổi bật của tỉnh Lào Cai, mà còn là nơi bảo tồn các giá trị lịch sử, tín ngưỡng và văn hoá đậm nét của cộng đồng người Việt vùng biên giới phía Bắc.
Giới thiệu về đền Cô Tân An, Lào Cai
Lịch sử hình thành đền Cô Tân An
Theo các tư liệu lịch sử và truyền thuyết dân gian vùng Văn Bàn – Bảo Hà, đền Cô Tân An gắn liền với nhân vật Công chúa Thượng Ngàn – bà Nguyễn Hoàng Bà Xa, con gái danh tướng Nguyễn Hoàng Bẩy dưới thời Hậu Lê. Vào khoảng thế kỷ XVIII, khi khu vực này thường xuyên bị giặc ngoại xâm quấy phá, bà cùng cha tham gia chiêu mộ binh lính, đoàn kết các dân tộc địa phương để bảo vệ vùng đất biên ải.
Sau khi bà qua đời, nhân dân địa phương ghi nhớ công lao hộ quốc an dân, giúp ổn định đời sống và phát triển sản xuất nên đã lập đền thờ phụng. Từ một nơi thờ tự ban đầu còn giản đơn, qua nhiều lần tôn tạo và gìn giữ, ngôi đền dần trở thành điểm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng.
Theo dòng chảy lịch sử, đền tiếp tục được trùng tu, hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu hành hương ngày càng đông đảo của người dân và du khách thập phương.
Sự tích về ngôi đền và thánh mẫu Cô Tân An
Trong đời sống tâm linh của cư dân vùng Văn Bàn – Bảo Hà, Thánh Mẫu Cô Tân An được tôn kính như một vị thánh linh ứng, gắn liền với hình tượng Mẫu Thượng Ngàn trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt.
Theo truyền tụng dân gian, sau khi bà Nguyễn Hoàng Bà Xa hóa, nhân dân trong vùng nhiều lần chứng kiến những điềm linh ứng, mùa màng tươi tốt, cuộc sống dần ổn định, nên đã lập nơi thờ phụng để tưởng nhớ và cầu xin sự che chở.
Ban đầu, nơi thờ chỉ là một am nhỏ đơn sơ, do người dân tự dựng lên để hương khói. Qua thời gian, cùng với niềm tin ngày càng sâu sắc của cộng đồng, ngôi đền được tôn tạo khang trang hơn và trở thành điểm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của vùng. Trong tâm thức dân gian, Cô Tân An là vị thánh gần gũi, “chứng tâm” nhanh, đặc biệt linh thiêng đối với những người thành tâm cầu khấn.
Lễ đền Cô Tân An cầu gì?
Người dân và du khách khi đến lễ đền Cô Tân An thường cầu bình an, sức khỏe và tài lộc. Với những người làm ăn, buôn bán, việc dâng hương tại đền được tin là mang lại sự hanh thông, thuận lợi trong công việc. Nhiều gia đình còn đến cầu duyên, cầu con hoặc cầu cho gia đạo êm ấm.
Đặc biệt vào dịp đầu xuân và ngày lễ chính của đền, lượng khách hành hương tăng cao bởi quan niệm rằng thời điểm đầu năm là lúc lời khấn nguyện dễ được “chứng” nhất. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất khi đi lễ vẫn là sự thành tâm và giữ gìn nét văn hóa truyền thống nơi cửa đền.
Lễ đền Cô Tân An cầu gì?
Kiến trúc đặc sắc ngôi đền Cô Tân An
Về tổng thể, đền Cô Tân An được xây dựng theo mặt bằng kiến trúc hình chữ Đinh (丁), một bố cục phổ biến trong kiến trúc đền miếu truyền thống ở Việt Nam.
Nhà Đại bái: là khu vực “mở” nhất trong quần thể, thường là nơi khách hành hương dừng lại chỉnh trang lễ vật, dâng hương và tham gia các nghi thức chung vào dịp lễ hội. Đây cũng là không gian tạo ấn tượng đầu tiên khi bước vào nội tự, bởi tính trang nghiêm và sự sắp đặt theo trật tự hành lễ của một ngôi đền thờ Mẫu.
Nhà thờ chính: (thường được hiểu là khu vực trung tâm của nội điện) nằm tiếp sau Đại bái, tạo thành “nếp” thứ hai trong bố cục chữ Đinh. Đây là nơi các ban thờ được bố trí trang trọng hơn, phục vụ việc hành lễ theo từng nội dung cầu đảo. Việc tổ chức theo lớp không gian như vậy giúp dòng di chuyển của khách thập phương tự nhiên đi từ ngoài vào trong, từ không gian rộng sang không gian tĩnh, đúng tinh thần kiến trúc tâm linh truyền thống.
Gian hậu cung: là phần sâu nhất và cũng linh thiêng nhất trong trục thờ tự, dành cho khu vực thờ chính. Có thể thấy đền giữ đúng nguyên tắc phân tầng thiêng, nơi càng vào sâu càng hạn chế ồn ào và đề cao sự thành kính.
Ngoài bố cục nội tự, đền Cô Tân An còn có các lối cổng dẫn vào đền như một điểm nhận diện, tạo “ngưỡng” chuyển tiếp từ đời sống thường nhật sang không gian tâm linh.
Lễ hội đền Cô Tân An hàng năm
Lễ hội đền Cô Tân An được tổ chức từ ngày 15 đến ngày 17 tháng Giêng âm lịch hằng năm, trong đó ngày 17 là chính hội. Đây là dịp quan trọng để người dân và du khách thập phương dâng hương tưởng nhớ Thánh Mẫu Cô Tân An, đồng thời cầu chúc một năm mới bình an, hanh thông và thuận lợi trong cuộc sống.
Trong những ngày diễn ra lễ hội, phần lễ được tổ chức trang nghiêm với nghi thức dâng hương, tế lễ theo truyền thống. Nghi thức rước kiệu là hoạt động tiêu biểu, tạo nên không khí linh thiêng và thể hiện sự gắn kết cộng đồng trong sinh hoạt tín ngưỡng.
Bên cạnh phần lễ, phần hội cũng diễn ra sôi nổi với các chương trình biểu diễn văn nghệ, hoạt động giao lưu văn hóa và một số trò chơi dân gian. Không gian lễ hội vì thế vừa giữ được nét tôn nghiêm nơi cửa đền, vừa mang đậm sắc màu văn hóa đặc trưng của vùng đất Lào Cai mỗi dịp đầu xuân.
Hướng dẫn sắm lễ đi đền Cô Tân An
Khi đi lễ đền Cô Tân An, điều quan trọng nhất không nằm ở mâm cao cỗ đầy mà ở sự thành tâm và chuẩn bị chu đáo. Tuy nhiên, để chuyến hành hương diễn ra thuận lợi, du khách vẫn nên tìm hiểu trước về cách sắm lễ phù hợp với không gian thờ Mẫu và phong tục địa phương.
Lễ vật cơ bản thường gồm hương, hoa tươi, quả chín, trầu cau và một chút lễ mặn hoặc bánh kẹo tùy điều kiện gia đình. Hoa nên chọn loại tươi, màu sắc trang nhã; quả sạch sẽ, bày biện gọn gàng. Vàng mã nếu có chỉ nên sắm vừa phải, tránh lãng phí. Khi dâng lễ, cần ăn mặc lịch sự, giữ thái độ trang nghiêm và tuân thủ hướng dẫn tại khu vực thờ tự.
Với những ai lần đầu đi lễ hoặc chưa quen nghi thức tại đền Cô Tân An, việc lựa chọn tour hành hương trọn gói sẽ giúp tiết kiệm thời gian và tránh những thiếu sót không đáng có. HoaBinh Tourist hiện tổ chức các chương trình du xuân – lễ đền tại Lào Cai, kết hợp tham quan các điểm văn hóa tâm linh nổi bật trong khu vực. Hướng dẫn viên am hiểu phong tục sẽ hỗ trợ tư vấn sắm lễ đúng cách, hướng dẫn trình tự dâng hương và sắp xếp thời gian hợp lý trong ngày chính hội.
Hà Nội - Đền Bảo Hà - Đền Cô Tân An - Mẫu Thượng Lào Cai
Tour Hà Nội- Đền Bảo Hà- Đền Cô Tân An- Mẫu Thượng Lào Cai
Tham gia tour cùng HoaBinh Tourist, du khách không chỉ được hỗ trợ phương tiện di chuyển an toàn, lịch trình rõ ràng mà còn có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về giá trị lịch sử – văn hóa của đền Cô Tân An. Đây là lựa chọn phù hợp cho gia đình, nhóm bạn hoặc cơ quan muốn tổ chức chuyến hành hương đầu năm trang trọng và trọn vẹn.
Tour du lịch lễ đền chùa Lào Cai cùng HoaBinh Tourist
Để được tư vấn chi tiết về lịch khởi hành, chi phí và dịch vụ tour lễ đền Cô Tân An, vui lòng liên hệ với HoaBinh Tourist qua hotline: 0939 311 911 – 0913 311 911 để được hỗ trợ nhanh chóng, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm từ 15-17 tháng Giêng âm lịch.
