Nếu bạn đang tìm kiếm một điểm đến vừa linh thiêng, vừa đậm đà bản sắc văn hóa miền Bắc, Chùa Dâu tại Bắc Ninh chắc chắn là lựa chọn không thể bỏ qua. Là di tích cấp quốc gia với lịch sử gần 2000 năm, nơi đây thu hút du khách bởi không gian cổ kính, kiến trúc đặc sắc và những giá trị tâm linh sâu sắc. Khám phá chùa Dâu là hành trình trở về cội nguồn văn hóa Kinh Bắc đầy thiêng liêng và yên bình cùng HoaBinh Tourist trong bài viết hôm nay nhé!
Giới thiệu về chùa Dâu Bắc Ninh
Là một trong những trung tâm Phật giáo cổ xưa nhất Việt Nam, chùa Dâu gây ấn tượng với bề dày lịch sử, giá trị văn hóa – tâm linh đặc biệt.
Vị trí
Chùa Dâu tọa lạc tại phường Trí Quả, tỉnh Bắc Ninh, vùng đất Kinh Bắc nổi tiếng với truyền thống hiếu học và đời sống tín ngưỡng phong phú. Cách Hà Nội khoảng 30 km, du khách có thể dễ dàng di chuyển đến chùa chỉ trong khoảng một giờ đi xe, rất thuận tiện cho các chuyến tham quan trong ngày.
Ngôi chùa nằm giữa không gian làng quê yên bình, với điểm nhấn nổi bật là tháp Hòa Phong cổ kính giữa sân chùa. Cảnh quan xung quanh thanh tịnh, tạo nên cảm giác thư thái, phù hợp cho hành trình du lịch tâm linh và tìm về giá trị truyền thống.
Tháp Hòa Phong tại chùa Dâu, Bắc Ninh
Chùa Dâu thờ ai?
Không chỉ là một ngôi chùa Phật giáo thông thường, chùa Dâu còn là trung tâm của tín ngưỡng Tứ Pháp đặc trưng vùng Kinh Bắc. Tại đây, chùa thờ Pháp Vân (Bà Dâu) – vị thần đại diện cho mây và mang ý nghĩa cầu mưa thuận gió hòa.
Tứ Pháp là các vị Phật – Bồ Tát có nguồn gốc nữ thần bao gồm Pháp Vân (Thần Mây), Pháp Vũ (Thần Mưa), Pháp Lôi (Thần Sấm) và Pháp Điện (Thần Chớp), đại diện cho các hiện tượng tự nhiên có vai trò quan trọng trong nông nghiệp. Sự kết hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian đã tạo nên nét riêng biệt, khiến chùa Dâu trở thành biểu tượng tâm linh đặc sắc của Bắc Ninh.
Chùa Dâu thờ Thần Mây Pháp Vân
Lịch sử xây dựng ngôi chùa Dâu
Chùa Dâu được xây dựng vào buổi đầu Công Nguyên, khởi công năm 187 và hoàn thành năm 226. Đây được xem là ngôi chùa cổ nhất Việt Nam, gắn với sự hình thành sớm của Phật giáo tại vùng Luy Lâu – trung tâm tôn giáo quan trọng bậc nhất nước ta thời bấy giờ. Những nhà sư Ấn Độ đã từng đến truyền đạo tại đây, mở ra bước khởi đầu cho hành trình du nhập và lan tỏa đạo Phật trên đất Việt.
Vào cuối thế kỷ VI, thiền sư Tì-ni-đa-lưu-chi từ Trung Quốc đã đến chùa Dâu và lập nên một phái Thiền đầu tiên ở Việt Nam, góp phần đặt nền móng cho sự phát triển của Thiền tông trong lịch sử Phật giáo nước nhà. Chính vì vậy, chùa Dâu không chỉ là một công trình kiến trúc tôn giáo mà còn là dấu mốc quan trọng trong tiến trình văn hóa – tư tưởng dân tộc.
Trải qua nhiều thế kỷ, chùa được xây dựng lại vào năm 1313 và tiếp tục được trùng tu qua các triều đại. Dưới thời Trần, vua Trần Anh Tông đã sai trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi về kiến thiết lại chùa với quy mô lớn: chùa trăm gian, tháp chín tầng và cầu chín nhịp, thể hiện sự hưng thịnh của Phật giáo thời bấy giờ. Hiện nay, tại tòa thượng điện vẫn còn lưu giữ một số mảng chạm khắc quý giá từ thời Trần và thời Lê, minh chứng cho giá trị nghệ thuật đặc sắc của di tích.
Với bề dày lịch sử và ý nghĩa văn hóa sâu sắc, chùa Dâu đã được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia vào ngày 28 tháng 4 năm 1962.
Sự tích về ngôi chùa Dâu
Chùa Dâu gắn liền với nhiều truyền thuyết dân gian đặc sắc, trong đó nổi bật nhất là sự tích Man Nương và câu chuyện về trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi.
Theo truyền thuyết, Man Nương là một cô gái mộ đạo, từ nhỏ theo học tại chùa cùng thiền sư Khâu Đà La – vị cao tăng đầu tiên truyền đạo tại Luy Lâu. Sau một sự kiện linh thiêng, Man Nương sinh hạ một bé gái vào ngày 8 tháng Tư âm lịch. Thiền sư đã đặt đứa trẻ vào thân cây dâu cạnh chùa. Về sau, khi hạn hán kéo dài, Man Nương dùng gậy tích trượng theo lời dặn của thiền sư, cắm xuống đất và nguồn nước liền tuôn trào cứu dân.
Thân cây dâu sau đó trôi về Luy Lâu và được tạc thành bốn pho tượng Tứ Pháp, lần lượt được thờ tại Chùa Dâu, Chùa Đậu, Chùa Dàn và Chùa Tướng.
Bên cạnh đó, dân gian còn lưu truyền câu chuyện về Mạc Đĩnh Chi. Vì thương mẹ bị giam giữ, ông đã dựng nên “chùa trăm gian, tháp chín tầng, cầu chín nhịp” bằng vàng mã theo yêu cầu quan phủ. Tấm lòng hiếu thảo ấy được cảm động, mẹ ông được thả và sau này công trình được xây dựng thực sự với quy mô như truyền thuyết kể lại.
Chùa Dâu – Bí ẩn về Tứ Pháp và tượng Pháp Vân linh thiêng
Hướng dẫn phương tiện và cách di chuyển đến chùa Dâu (giới thiệu tour Bắc Ninh)
Từ trung tâm Hà Nội, du khách có thể dễ dàng di chuyển đến Chùa Dâu với quãng đường khoảng 30–35 km, thời gian di chuyển trung bình từ 60 đến 90 phút. Nếu đi bằng ô tô cá nhân, bạn có thể lựa chọn tuyến cao tốc Hà Nội – Bắc Giang hoặc quốc lộ 1A, sau đó rẽ về hướng huyện Thuận Thành theo biển chỉ dẫn. Đường đi khá thuận tiện, phù hợp cho cả chuyến tham quan trong ngày lẫn hành trình kết hợp nhiều điểm du lịch tâm linh tại Bắc Ninh.
Với những du khách yêu thích trải nghiệm tự do, xe máy cũng là một lựa chọn linh hoạt. Cung đường từ Hà Nội về Bắc Ninh tương đối dễ đi, cảnh quan hai bên đường thoáng đãng, thích hợp cho chuyến đi ngắn cuối tuần. Ngoài ra, bạn cũng có thể lựa chọn xe khách xuất phát từ các bến xe lớn tại Hà Nội, sau đó di chuyển bằng taxi hoặc xe công nghệ đến khu di tích.
Tuy nhiên, để hành trình được trọn vẹn và tiết kiệm thời gian, nhiều du khách lựa chọn tour du lịch Bắc Ninh 1 ngày do HoaBinh Tourist tổ chức.
Hà Nội - Đền Bà Chúa Kho - Chùa Phật tích - Chùa Dâu
Tour Hà Nội – Đền Bà Chúa Kho – Chùa Phật tích – Chùa Dâu
Chương trình thường kết hợp tham quan các điểm nổi bật như Đền Bà Chúa Kho, Chùa Phật Tích và chùa Dâu, giúp du khách khám phá trọn vẹn không gian văn hóa, tâm linh xứ Kinh Bắc chỉ trong một ngày. Xe đưa đón tận nơi, hướng dẫn viên thuyết minh chuyên sâu cùng lịch trình hợp lý sẽ mang lại trải nghiệm thuận tiện và ý nghĩa hơn, đặc biệt vào mùa lễ hội hoặc dịp đầu năm.
Tour Hà Nội – Đền Bà Chúa Kho – Chùa Phật tích – Chùa Dâu
Kiến trúc đặc sắc của ngôi chùa Dâu Bắc Ninh
Kiến trúc của Chùa Dâu mang đậm dấu ấn chùa cổ Bắc Bộ với bố cục hài hòa, kết cấu theo kiểu “nội công ngoại quốc”. Toàn bộ công trình được sắp xếp theo trục dọc từ cổng vào đến hậu điện, tạo nên không gian linh thiêng, trang nghiêm nhưng vẫn gần gũi với cảnh quan làng quê Kinh Bắc.
Khu vực tiền đường
Tiền đường là không gian đầu tiên đón bước chân du khách khi vào chùa. Công trình được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống với hệ thống cột gỗ lớn, mái ngói cong vút và các đầu đao mềm mại. Không gian này tạo cảm giác rộng rãi, thoáng đãng, là nơi diễn ra các nghi thức dâng hương, lễ bái của khách thập phương trước khi tiến sâu vào khu vực thờ chính.
Bên trong tiền đường thường đặt các tượng Hộ pháp, Kim Cương trong tư thế uy nghi, thể hiện vai trò bảo vệ chốn linh thiêng. Những chi tiết chạm khắc trên xà, kèo và vì mái phản ánh trình độ mỹ thuật của nghệ nhân xưa, đồng thời góp phần tạo nên vẻ cổ kính đặc trưng của ngôi chùa.
Khu vực tiền đường chùa Dâu
Khu vực Tam bảo
Tam bảo được xem là trung tâm linh thiêng nhất của chùa Dâu. Tại đây đặt tượng Pháp Vân – còn gọi là Bà Dâu – pho tượng chính gắn với tín ngưỡng Tứ Pháp đặc trưng vùng Kinh Bắc. Tượng mang dáng vẻ trang nghiêm nhưng gần gũi, thể hiện hình ảnh người mẹ hiền che chở cho dân làng.
Không gian Tam bảo được bài trí theo trật tự truyền thống, phía trước là ban thờ Phật, phía sau là các tượng thờ liên quan đến hệ thống Tứ Pháp. Ánh sáng tự nhiên kết hợp cùng hương khói tạo nên bầu không khí tĩnh tại, giúp du khách cảm nhận rõ chiều sâu tâm linh và giá trị văn hóa lâu đời của di tích.
Khu vực Tam Bảo
Khu vực hậu đường
Hậu đường nằm phía sau Tam bảo, là nơi thờ các vị tổ sư và các nhân vật có công trong quá trình hình thành, phát triển Phật giáo tại vùng Luy Lâu. Không gian này thường yên tĩnh hơn, mang tính chất tưởng niệm và tri ân.
Một số mảng chạm khắc cổ còn lưu giữ tại khu vực này cho thấy dấu ấn của các thời kỳ Trần và Lê, với họa tiết rồng, mây, hoa lá được thể hiện tinh xảo. Đây cũng là khu vực giúp du khách hiểu rõ hơn về chiều sâu lịch sử và giá trị nghệ thuật của ngôi chùa.
Khu vực hậu đường
Tham quan bảo vật quốc gia Mộc bản chùa Dâu
Một trong những điểm đặc biệt khi tham quan chùa Dâu là bộ Mộc bản được công nhận là Bảo vật Quốc gia. Bộ mộc bản gồm nhiều ván khắc gỗ với nội dung liên quan đến kinh Phật, truyền thuyết Tứ Pháp và các nghi lễ truyền thống.
Những bản khắc này không chỉ phản ánh hoạt động tôn giáo qua nhiều thế kỷ mà còn là tư liệu quý trong nghiên cứu lịch sử văn hóa và tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Việc bảo tồn mộc bản góp phần khẳng định giá trị đặc biệt của chùa Dâu trong hệ thống di sản Phật giáo nước ta.
Mộc bản chùa Dâu
Lễ hội chùa Dâu đặc sắc tại Bắc Ninh hàng năm
Nhắc đến Chùa Dâu, không thể không nhắc tới lễ hội truyền thống diễn ra vào ngày 8 tháng Tư âm lịch hằng năm. Đây là một trong những lễ hội Phật giáo tiêu biểu của vùng Kinh Bắc, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương về hành hương, chiêm bái và tham gia các hoạt động văn hóa đặc sắc.
Trong dân gian vẫn lưu truyền câu ca:
Dù ai đi đâu về đâu
Hễ trông thấy tháp chùa Dâu thì về.
Dù ai buôn bán trăm nghề
Nhớ ngày mồng tám thì về hội Dâu.
Lễ hội chùa Dâu được tổ chức long trọng với nhiều nghi thức truyền thống như rước kiệu, dâng hương, tế lễ cầu mưa thuận gió hòa. Tuyến hành hương còn mở rộng sang Chùa Phúc Nghiêm – còn gọi là chùa Tổ, nơi thờ Phật Mẫu Man Nương, tạo nên không gian lễ hội liên hoàn giữa các điểm di tích trong khu vực.
Bên cạnh phần lễ trang nghiêm là phần hội sôi động với các trò chơi dân gian, hoạt động biểu diễn nghệ thuật truyền thống và sinh hoạt cộng đồng đặc trưng vùng Kinh Bắc.
Lễ hội chùa Dâu
Lưu ý khi tham quan chùa Dâu Bắc Ninh
Khi đến tham quan Chùa Dâu, du khách nên chuẩn bị trang phục lịch sự, kín đáo, phù hợp với không gian tâm linh. Việc lựa chọn quần áo gọn gàng, tránh mặc đồ quá ngắn hoặc phản cảm không chỉ thể hiện sự tôn trọng với di tích mà còn góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống.
Trong quá trình dâng hương và lễ bái, cần giữ thái độ trang nghiêm, nói chuyện nhỏ nhẹ, hạn chế cười đùa lớn tiếng. Du khách nên thắp hương đúng nơi quy định, không đặt tiền lẻ tùy tiện lên tượng thờ hoặc các khu vực không phù hợp. Nếu đi theo đoàn đông, nên di chuyển theo sự hướng dẫn để tránh ùn tắc, đặc biệt vào mùa lễ hội ngày 8 tháng Tư âm lịch.
Bên cạnh đó, việc bảo vệ cảnh quan chung cũng rất quan trọng. Không xả rác, không viết vẽ lên di tích và tuân thủ các quy định của ban quản lý sẽ góp phần giữ gìn giá trị lịch sử – văn hóa của ngôi chùa cổ. Đối với những du khách muốn tìm hiểu sâu hơn về kiến trúc, tín ngưỡng Tứ Pháp hay bảo vật mộc bản, nên tham khảo thông tin từ hướng dẫn viên để có trải nghiệm trọn vẹn và ý nghĩa hơn trong hành trình khám phá chùa Dâu Bắc Ninh.
Chùa Dâu không chỉ là ngôi chùa cổ bậc nhất Việt Nam mà còn là điểm đến tâm linh tiêu biểu của Bắc Ninh, nơi hội tụ lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng Tứ Pháp đặc sắc. Hành trình về chùa Dâu là dịp để tìm lại sự an yên và kết nối với giá trị văn hóa truyền thống.
Để khám phá trọn vẹn tour Bắc Ninh, liên hệ HoaBinh Tourist – Hotline: 0939 311 911 – 0913 311 911 để được tư vấn và đặt tour nhanh chóng.
